Τι είναι; Αντιμετώπιση και πρόληψη
Τι είναι; Αντιμετώπιση και πρόληψη
Η μετάδοση του ιού & Συμπτώματα
Ο ιός ανιχνεύεται στις εκκρίσεις του αναπνευστικού συστήματος για περίπου 30 μέρες, ενώ στα κόπρανα των ασθενών για 6 με 10 εβδομάδες και σε κάποιες περιπτώσεις για μήνες μετά την λοίμωξη. Εύκολα καταλαβαίνουμε ότι η διάδοσή του σε παιδικούς σταθμούς αλλά και σχολεία και κατασκηνώσεις είναι πολύ εύκολη ανάμεσα στα παιδιά. Συχνότερα παρουσιάζεται στα βρέφη και τα νήπια μικρότερα των πέντε με επτά χρονών. Οι ασθενείς μεταδίδουν τον ιό ακόμα και αν δεν έχουν συμπτώματα.
Αφού εισέλθει στον οργανισμό ο ιός, πολλαπλασιάζεται αρχικά στους λεμφαδένες του γαστρεντερικού και στην συνέχεια σε όλο το σώμα, σε διάφορα όργανα (πχ κεντρικό νευρικό σύστημα, καρδιά, ήπαρ, δέρμα). Η φλεγμονή σε αυτά τα σημεία δημιουργεί τα συμπτώματα και ακολουθείται από ακόμα μεγαλύτερη διασπορά του ιού στο σώμα μας, η οποία συνεχίζεται μέχρι ο οργανισμός μας να δημιουργήσει αντισώματα για να τον αντιμετωπίσει. Η διάρκεια της επώασης, δηλαδή του χρονικού διαστήματος μέχρι να παρουσιαστούν συμπτώματα, κυμαίνεται μεταξύ 3 με 5 ημερών (μπορεί και μόλις δύο ή ακόμα και 7). Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι αν το παιδί έχει απομακρυνθεί από το περιβάλλον όπου παρουσιάστηκαν κρούσματα και περάσει μια εβδομάδα χωρίς συμπτώματα, μάλλον δεν κόλλησε την ίωση.
Τα συμπτώματα συνήθως είναι πόνος στο στόμα ή στο λαιμό (ή άρνηση για τροφή στα μικρότερα παιδιά), ενώ ο πυρετός όταν υπάρχει συνήθως είναι χαμηλός (<38.3οC). Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να αναφέρονται πόνος στη κοιλιά, εμετός και διάρροια.
Πηγή: UpToDate 2017, Nelson TEXTBOOK of PEDIATRICS 20th Ed, Elsevier 2016, Vol1 pg.1564
Το χαρακτηριστικό ενάνθημα στο στόμα
Παρουσιάζεται συνήθως στο μέσα μέρος από τα μάγουλα και στη γλώσσα, λιγότερο συχνά στον ουρανίσκο και κάποιες φορές στην σταφυλή, στα χείλια ή στις αμυγδαλές. Αρχικά είναι μικρές κοκκινίλες που σταδιακά εξελίσσονται σε φυσαλιδούλες με κοκκίνισμα γύρω-γύρω, που στη συνέχεια ανοίγουν και θυμίζουν μικρές άφθες (άσπρους κρατήρες με κόκκινη άλω γύρω).
Πηγή: UpToDate 2017, Nelson TEXTBOOK of PEDIATRICS 20th Ed, Elsevier 2016, Vol1 pg.1564
Το χαρακτηριστικό εξάνθημα στο σώμα
Μπορεί να είναι κηλιδώδες, κηλιδοβλατιδώδες ή φυσαλιδώδες (μικρές κοκκινίλες μέσα στο δέρμα, ή σαν να έχουν κεφαλάκι, ή σαν μικρές φουσκαλίτσες), δεν προκαλεί κνησμό (φαγούρα) και συνήθως υποχωρεί σε τρεις με τέσσερις μέρες. Παρουσιάζεται στις παλάμες (ράχη δακτύλων, ανάμεσα στα δάκτυλα και στην παλάμη), στις πατούσες (πίσω μέρος των δακτύλων του ποδιού, άκρες από την πατούσα, τη φτέρνα αλλά και την πατούσα), στους γλουτούς, στα πόδια (πάνω μέρος των μηρών) και στα χέρια. Σπανιότερα μπορεί να εμφανιστεί στον κορμό και στο πρόσωπο. Οι βλάβες στους γλουτούς είναι συνήθως κηλιδοβλατιδώδης και όχι φυσαλιδώδεις, ενώ παρουσιάζονται συχνότερα στα βρέφη και τα μικρά παιδιά από ότι στα μεγαλύτερα παιδιά, τους έφηβους και τους ενήλικους.
Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει να κάνουμε στον Coxsackievirus A6, ο οποίος πρωτοεντοπίστηκε το 2008 και που η νόσος χεριών-ποδιών-στόματος από τον συγκεκριμένο ιό είναι πιο βαριά με υψηλό πυρετό, μεγάλη διασπορά στο εξάνθημα (συμμετοχή άκρων, προσώπου, χειλιών και περιστοματικής περιοχής, γλουτών και περιγεννητικής περιοχής), με εντοπισμό και έξαρση σε περιοχές με ενεργό ή σε λανθάνουσα κατάσταση εκζέματος (”eczema coxsackium”). Το εξάνθημα εκτός του ότι είναι πολύ πιο έντονο, διαρκεί και για περισσότερες μέρες (μέσος όρος 12 ημέρες), με τις παλάμες και τις πατούσες να ξεφλουδίζουν για 1 μέχρι και 3 εβδομάδες, ενώ έχουμε δυστροφία και απώλεια νυχιών για ένα με δύο μήνες μετά την οξεία φάση (τα οποία ξαναβγαίνουν αν πέσουν).
\
Πηγή: UpToDate 2017, Nelson TEXTBOOK of PEDIATRICS 20th Ed, Elsevier 2016, Vol1 pg.1564
Αντιμετώπιση & Πρόληψη
Αντιμετώπιση: Σε γενικές γραμμές η νόσος χεριών-ποδιών-στόματος, όπως και η συντριπτική πλειοψηφία των ιώσεων, δεν χρειάζεται συγκεκριμένη θεραπεία, εκτός από παυσίπονα-αντιπυρετικά, ξεκούραση και καλό φαγητό. Συνήθως τα συμπτώματα υποχωρούν σε 7 με 10 μέρες, διάστημα κατά το οποίο το παιδί είναι καλό να μείνει σπίτι του, όχι μόνο για να μειωθούν οι πιθανότητες μετάδοσης του ιού και σε άλλα παιδιά αλλά και σαν μέρος της θεραπείας του, που απαιτεί ξεκούραση και παρακολούθηση, ώστε να μειώσουμε τις πιθανότητες επιπλοκών (αφυδάτωση , εγκεφαλίτιδα, ιογενή μηνιγγίτιδα, χαλαρή παράλυση, μυοκαρδίτιδα κ.α.), οι οποίες αν και είναι σπάνιες πρέπει να αναγνωρίζονται έγκαιρα και να αντιμετωπίζονται άμεσα.
Πρόληψη: Καλό και συχνό πλύσιμο των χεριών, καθώς και συχνός καθαρισμός των επιφανειών όπου μπορεί να έχει βρεθεί ο ιός (τραπέζια, πάγκοι, τουαλέτες κλπ). Τα παιδιά με πρόσφατες-ενεργές δερματικές βλάβες καλό είναι να μη βρίσκονται στον ίδιο χώρο με άλλα παιδία, ειδικά σε παιδικούς σταθμούς, όπου οι συνθήκες υγιεινής πρέπει να είναι όσο το δυνατό πιο άψογες αν σκεφτούμε ότι ακόμα και η αλλαγή πάνας για εβδομάδες ή και μήνες μετά τη νόσο, μπορεί να αποτελέσει εστία μόλυνσης.
Πηγή: UpToDate 2017, Nelson TEXTBOOK of PEDIATRICS 20th Ed, Elsevier 2016, Vol1 pg.1564