Τα μοναδικά πράγματα που προτιμούμε να μην φάει ένα μωρό μικρότερο του έτους είναι το μέλι (κίνδυνος αλλαντίασης), το αλάτι (επιβαρρύνουμε την λειτουργία των νεφρών), η ζάχαρη (προδιαθέτουμε για παχυσαρκία) και το πλήρες-μη εξανθρωπισμένο αγελαδινό(μεγάλο πρωτεΐνικό φορτίο για τα νεφρά, χαμηλό σίδηρο κλπ) ή κατσικίσιο γάλα(κίνδυνος για μεγαλοβλαστική αναιμία).
Όλα τα υπόλοιπα φαγητά μπορούμε να τα δώσουμε στο μωρό μας εκεί γύρω στους 6 μήνες, χωρίς περιορισμό.
Δεν αρχίζουμε με πολλές και διαφορετικές διατροφικές ομάδες ταυτόχρονα.
Για να μάθει το έντερο του μωρού να απορροφά και να επεξεργάζεται τα διάφορα συστατικά των ξεχωριστών τροφών είναι καλό να δοκιμάζουμε κάθε καινούργιο είδος τροφής, μόνο του για περίπου 2-3 μέρες. Από την άλλη, εάν το μωρό μας παρουσιάσει κάποια μορφή αλλεργίας ή δυσανεξίας (έντονη ανησυχία, αέρια κλπ.) έχουμε πολλές πιθανότητες να απομονώσουμε άμεσα τον πραγματικό ένοχο. Δεν σταματάμε όσα έχουμε δοκιμάσει ήδη και ξέρουμε ότι δεν μας πειράζουν, απλώς στην αρχή, κάθε 2-3 μέρες θα έχουμε μόνο μια καινούργια ομάδα. Για παράδειγμα, εάν δοκιμάζουμε πρώτη φορά κοτόπουλο θα το προσθέσουμε στις κρέμες που ήδη δίνουμε (λαχανικών, φρουτόκρεμα ή/και δημητριακών), όμως για 2-3 μέρες το καινούργιο μας φαγητό θα είναι μόνο το "κοτόπουλο". Δε δοκιμάζουμε ένα-ένα τα διαφορετικά ψάρια ή στο προηγούμενο παράδειγμα δε δοκιμάζουμε διαφορετικές μέρες κοτόπουλο, γαλοπούλα, κουνέλι (άσπρα κρέατα), ούτε καν μοσχάρι ή χοιρινό.
Δημητριακά
Τα δημητριακά αποτελούν σημαντική πηγή θερμίδων καθώς και σίδηρου. Ως κρέμα δημητριακών, σε καμία περίπτωση δεν εννοούμε αναγκαστικά κρέμες του εμπορίου. Οι κρέμες που βρίσκουμε στο supermarket ή στα φαρμακεία, έχουν δημιουργηθεί για να καλύψουν την αδυναμία του σύγχρονου γονιού να μαγειρέψει. Δεν αποτελούν διατροφικό μονόδρομο. Συνήθως, ξεκινάμε με ρύζι, απλά δηλαδή βράζουμε ρύζι! Οι κρέμες του εμπορίου περιέχουν το ρυζάλευρο βανίλια ή σκέτο βανίλια: ρύζι μαζί με αγελαδινό γάλα σε σκόνη, οπότε προσθέτουμε μόνο νερό-, ενώ το σκέτο ρυζαύλευρο είναι μόνο ρύζι σκόνη, οπότε το παρασκευάζουμε με το γάλα του μωρού. Πολύ καλή εναλλακτική, ίσως και προτιμότερη, ακολουθούν η βρώμη (το γνωστό Quaker ή νιφάδες βρώμης), το καλαμπόκι (στην φυσική του μορφή ή το άνθος αραβοσίτου), το κριθάρι και το σιτάρι(η φαρίνα) και ο συνδυασμός δημητριακών ή μπισκοτόκρεμα. Οδηγίες για την παρασκευή τους αναγράφονται απλά και αναλυτικά στις συσκευασίες. Σας συμβουλεύω αν τελικά για ευκολία χρησιμοποιείστε κρέμα του εμπορίου το συντομότερο δυνατό να περάσετε στην φυσική μορφή των δημητριακών (πχ το ρύζι και το καλαμπόκι αλεσμένα με τα λαχανικά, την βρώμη ωμή με τα φρούτα και το σιτάρι σαν μακαρόνια).
Λαχανικά
Τα λαχανικά τα δίνουμε αλεσμένα ή λιωμένα αφού πρώτα τα βράσουμε. Προτιμάμε να αρχίσουμε με ήπιες γεύσεις όπως πατάτα, κολοκύθι, μπιζέλι και καρότο, ενώ σπανάκι, παντζάρι, ραπανάκι, γογγύλια και φρέσκα φασολάκια είναι καλύτερα να δίνονται μετά τον 6ο μήνα (μπορεί να προκαλέσουν μεθαιμοσφαιριναιμία στο μικρό βρέφος) και να καταναλώνονται άμεσα, χωρίς να παραμένουν στο ψυγείο. Αφού τα πλύνουμε καλά τα κόβουμε σε μικρά κομμάτια και τα αφήνουμε να βράσουν σε αρκετό νερό περίπου 1 ώρα (ανάλογα με το πόσο σκληρά είναι). Έπειτα τα πολτοποιούμε στο μπλέντερ, προσθέτουμε ίσως λίγη βρώμη ή λίγο βρασμένο ρύζι για να "δέσει" η χορτόκρεμα, καθώς λίγο λάδι και λεμόνι. Δεν προσθέτουμε αλάτι, μπαχαρικά ή ζάχαρη στην τροφή του μωρού μας.
Φρούτα - Φρουτόκρεμα
Η φρουτόκρεμα είναι απαραίτητη πηγή υδατανθράκων και βιταμινών. Χρησιμοποιούμε φρούτα εποχής. Αρχίζουμε πάλι με ένα φρούτο το οποίο το πολτοποιούμε στο μπλέντερ, προσθέτουμε αν θέλουμε λίγο βρώμη και χορηγούμε μικρή ποσότητα αυξανόμενη προοδευτικά. Μπορούμε να δώσουμε την ευκαιρία στο παιδί να δοκιμάσει ωμό το φρούτο μόνο του εφαρμόζοντας το baby led weaning (blw).
Κρέας - Κρεατόσουπα
Η κρεατόσουπα είναι η επόμενη τροφή, για την οποία χρησιμοποιούμε 100 γρ μοσχαρίσιο κρέας ή κοτόπουλο, κουνέλι, αρνί, χωρίς λίπος ή δέρμα, χορταρικά εποχής (εφόσον έχει ήδη δοκιμάσει), 1-2 κουταλάκια λάδι, λίγο λεμόνι και ρυζάλευρο. Δοκιμάζουμε, το κρέας 2-3 μέρες
Ψάρι - Ψαρόσουπα
H ψαρόσουπα με ψάρι μετρίου μεγέθους, μπαρμπούνι, σαργό, λυθρίνι, μπακαλιάρο, κοκκινόψαρο, τσιπούρα, γλώσσα αλλά και οποιοδήποτε άλλο άπαχο ψάρι, και παρασκευάζεται όπως η κρεατόσουπα. Ίσως το καλύτερο ψάρι για το μωρό μας είναι η σαρδέλα! Είναι αφρόψαρο, δηλαδή δεν κατεβαίνει σε βαθιά νερά, οπότε δεν απορροφά βαρέα μέταλλα (είναι οδός εισόδου στην διατροφή μας), έχει πολύ καλά λιπαρά (αναλογία Ω3/Ω6) και περιέχει 3φορές περισσότερο σίδηρο από τα περισσότερα κρέατα. Ψήνουμε στο γκριλ, βάζουμε λίγο λάδι, λεμόνι, ίσως και λίγη ρίγανη...
Αυγό
Το αυγό μπαίνει και αυτό σταδιακά στην δίαιτα, αρχικά ο κρόκος (μπορούμε ήδη από τον 6ο μήνα) σε μικρή ποσότητα, η οποία αυξάνει σιγά-σιγά, ώστε σε 2-3μέρες να λαμβάνεται ολόκληρος και στην συνέχεια και το ασπράδι. Πρέπει να βράζεται καλά για τουλάχιστον 6λεπτά ώστε να μην είναι μελάτο-ωμό (είναι ακόμα υπαρκτός ο κίνδυνος για την "γρίπη των πτηνών" μια σοβαρή ασθένεια της οποίας η θνητότητα αγγίζει το 40%!) και να δίνεται καθημερινά μέχρι το 2ο έτος , ειδικά εάν το μωρό μας θηλάζει και του δίνεται αυτό το περιθώριο (από τη στιγμή που δεν πίνει ξένο γάλα ώστε να φορτώνεται με ζωϊκή πρωτεΐνη και στην συνέχεια 2-3φορές/βδομάδα. Μην απογοητευτείτε εάν δεν του αρέσει από την αρχή το αυγό, όπως και με τις υπόλοιπες τροφές μην το ζορίσετε, αφήστε να περάσουν μερικές μέρες και μετά ξαναδοκιμάζετε. Μια έξυπνη λύση είναι να το "κρύψετε" μαζί με άλλες τροφές. Όσο και αν σας φαίνεται απίστευτο τα μωρά τρελαίνονται για το αυγό στην ...φρουτόκρεμα!
Κλείνω επαναλαμβάνοντας ότι τα παραπάνω είναι απλές προτάσεις-συμβουλές. Μπορείτε να εισαγάγετε τις τροφές με όποια σειρά θέλετε, αρκεί να θυμάστε στην αρχή, να έχετε 1 μόνο καινούργιο φαγητό κάθε μέρα (και για τις επόμενες 2-3 μέρες). Αυτό που συμβουλεύω τους γονείς στο ιατρείο μου είναι να αποφασίζουν ποιο θα είναι το επόμενο τρόφιμο ανάλογα με:
την προσβασιμότητα σε φρέσκα υλικά. Αν σας έφεραν σπιτικά κολοκύθια ή πορτοκάλια για το μωρό δώστε τα, μην περιμένετε πότε θα έρθει η ώρα τους σύμφωνα με τον προγραμματισμό.
το συντομότερο δυνατό πηγή σιδήρου (σαρδέλα, συκώτι, κρέας)
την κινητικότητα του εντέρου του μωρού. Τα φαγητά που παραδοσιασκά δίνουμε "πρώτα", είναι αυτά που χρησιμοποιούσαμε στην διάρροια (ρύζι->"λαπάς", βραστή πατάτα και καρότο, μπανάνα και μήλο). Αν λοιπόν το μωρό μας μετά την εισαγωγή ρυζιού έχει 3-4 μέρες να ενεργηθεί, μην συνεχίσετε με πατάτα ή μπανάνα, δώστε του κολοκύθι, ακτινίδιο ή βρώμη.
Πώς θα καταλάβω εάν μια τροφή το πειράζει;
Πιθανά σημεία αλλεργίας-δυσανεξίας σε τροφή μπορεί να είναι:
δυσφορία-αέρια στην κοιλιά
διάρροιες-εμετοί
εξάνθημα γύρω από το στόμα ή τον πρωκτό
γενικευμένο εξάνθημα
ρινίτιδα, βήχας-αναπνοή με σφύριγμα
ανεπαρκής πρόσληψη βάρους
Αναφέρετε τα συμπτώματα στον παιδίατρο και εκείνος θα τα αξιολογήσει και θα προτείνει τον κατάλληλο έλεγχο και τρόπο αντιμετώπισης.
Καλό πάντως είναι να σταματήσετε άμεσα την ύποπτη τροφή και να συζητήσετε με τον παιδίατρό σας πότε να την ξαναδοκιμάσει το μωρό.
Ο Νίκος ασκεί την Παιδιατρική εδώ και 20 χρόνια και από το 2004 ζει και εργάζεται ως ιδιώτης Παιδίατρος στο Ρέθυμνο. Είναι blogger, σε μια προσπάθεια να περάσει γνώσεις σχετικά με την υγεία των παιδιών και όχι μόνο.